ԱՐԴՅՈ՞Ք ՆԵՎՐՈԶՆԵՐԸ ՓՈԽԱՆՑՎՈՒՄ ԵՆ ԺԱՌԱՆԳԱԲԱՐ
This text is available in Armenian only.
Շատ կցանկանայինք խարանի համատեքստում օգնել այս կամ այն նևրոզով տառապողներին, ինչպես նաև նրանց ընտանիքներին՝ ազատվելու այն կանխակալ թերարժեքությունից, որը նրանց հաճախ վերագրում է հասարակությունը:
Այդ պատճառով էլ խնդրել ենք արհեստական բանականությանը (ChatGPT) պատասխանել նույն հարցին, այն է՝ արդյո՞ք նևրոզները գենետիկական պաթոլոգիաներ են:
Արհեստական բանականության պատասխանը ներկայացնում ենք առանց խմբագրման:
Կարճ պատասխան
• Նևրոզների հիմնական տեսակները (հիսթերիա, նևրաստենիա, կպչուն վիճակների նևրոզ, ժամանակակից անվանումը՝ տագնապային կամ օբսեսիվ-կոմպուլսիվ (կպչուն-սևեռուն) խանգարումներ) ժառանգական հիվանդություններ չեն խիստ, մոնոգեն իմաստով:
• Այս խանգարումներով մարդկանց երեխաները կարող են մեծանալ հոգեպես լիովին առողջ, և այդպես իսկապես հաճախ է լինում:
Մանրամասն
1. Նևրոզներ (տագնապային խանգարումներ, կպչուն-սևեռուն խանգարում, հիսթերիկ և նևրաստենիկ տեսակներ)
• Սրանք ֆունկցիոնալ խանգարումներ են, որոնք ամենից հաճախ առաջանում են թվարկվածի հետևանքով.
- քրոնիկ սթրես,
- անձի առանձնահատկություններ,
- դաստիարակություն,
- տրավմատիկ իրադարձություններ:
• Գենետիկ նախատրամադրվածություն կարող է գոյություն ունենալ, բայց դա խիստ սահմանված չէ։ Այսինքն՝ մարդը կարող է ունենալ բարձր տագնապայնություն՝ որպես հատկանիշ, բայց դա «հիվանդություն» չէ, որը փոխանցվում է, ինչպես շաքարախտը կամ հեմոֆիլիան։
• Հոգեբուժության մեջ չկա որևէ ապացույց, որ, ասենք, «հիսթերիան» որպես ախտորոշում (այժմ այն կոչվում է անձի հիսթերիկ կամ ցուցադրական տիպ, այլ ոչ թե հիվանդություն) փոխանցվում է գենետիկորեն որպես հիվանդություն։
2. Ժառանգականություն ≠ նախատրամադրվածություն
• Ժառանգականությունը ռիսկ է, այլ ոչ թե անխուսափելիություն։
• Նույնիսկ եթե մարդը որոշակի «ռիսկի» մեջ է գեների մակարդակում, նա կարող է երբեք չհիվանդանալ, եթե միջավայրը բարենպաստ է, կա աջակցություն, հոգեթերապիա, առողջ ապրելակերպ։
• Հոգեկան հիվանդ ծնողների շատ երեխաներ ավելի կայուն, գիտակից և հոգեբանորեն հասուն են, քան նրանք, ովքեր մեծացել են բարեկեցիկ ընտանիքներում, բայց առանց հույզերի նկատմամբ բավարար ուշադրության։